Należyta staranność przedsiębiorcy

należyta staranność przedsiębiorcy

Prowadzenie działalności gospodarczej łączy się ze znaczną odpowiedzialnością. I nie chodzi wyłącznie o obciążenia podatkowe, ale o odpowiedzialność za podejmowane działania. Czy jest należyta staranność przedsiębiorcy?

Należyta staranność przedsiębiorcy

Przedsiębiorcę czy osobę zajmującą się zawodowo danym typem działalności obowiązuje inny miernik staranności. Dla nich poprzeczka zawieszona jest wyżej. Za swoje działania odpowiadają jak profesjonaliści.

Wynika to z art. 355 § 2 kodeksu cywilnego – tj.:

§ 2. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

Ten przepis pokrywa się z naszą intuicją. Od lekarza będziemy wymagać wyższej staranności niż od ciotki, która z dobrego serca doradza, jakie leki będą najlepsze na katar.

Od profesjonalisty wymagamy po prostu więcej niż od osoby, która się tym zawodowo nie zajmuje i tylko „wyczytała coś w internecie”.

A to „więcej” to m.in:

  • doświadczenie;
  • fachowa wiedza;
  • umiejętności;
  • rzetelność;
  • zapobiegliwość;
  • zdolności przewidywania skutków;
  • znajomości obowiązujących przepisów prawa.

Nieznajomość prawa szkodzi… przedsiębiorcom

Wiedza o przepisach prawa nie obowiązuje tylko i wyłącznie lekarzy. Każdy przedsiębiorca powinien znać przepisy, które są związane z prowadzoną przez niego działalnością.

Dobrym przykładem są regulacje dotyczące przetwarzania danych osobowych.

Wiadomo, że osoba prowadząca sklep internetowy nie będzie takim znawcą RODO jak adwokat. Jednak taki przedsiębiorca nie może zasłaniać się nieznajomością przepisów o ochronie danych osobowych. Jako administrator danych osobowych m.in. powinien spełniać on obowiązek informacyjny czy zapewniać bezpieczeństwo przetwarzanych danych osobowych.

Posłuchaj podcastu o najczęstszych błędach wynikających z RODO

Wszelkie tłumaczenia o nieznajomości prawa nie są żadnym wytłumaczeniem. Przedsiębiorca, który wykazuje się należytą starannością powinien stosować się do przepisów dotyczących jego działalności.

Podobnie przedsiębiorcy działający z sektorze B2C muszą stosować się do przepisów związanych z ochroną praw konsumentów.

Przedsiębiorca i zawodowa staranność

Należyta staranności obowiązuje każdego przedsiębiorcę. Nieważne czy prowadzi on jednoosobową działalność gospodarczą, zawarł umowę spółki cywilnej czy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czy akcyjnej.

Obiektywna staranność

Należyta staranność jest obiektywnym miernikiem. Oznacza to, że przy ocenie należytej staranności przyglądamy się społecznym oczekiwaniu co do miary staranności danej osoby.

Od firmy, która zawodowo montuje okna możemy się spodziewać, że przed montażem sprawdzi, czy nie zachodzą przeciwwskazania do montażu okien w danym budynku.

Od lekarza nie możemy wymagać, że wyleczy pacjenta. To niestety nie zawsze jest możliwe. Natomiast lekarz powinien prowadzić leczenie z należytą starannością np. zlecić badania, które doprowadzą go do prawidłowego postawienia diagnozy.

Brak staranności zawodowej a odpowiedzialność

Staranność zawodowa jest narzędziem potrzebnym do oceny odpowiedzialności za powstałą szkodę.

Jeżeli przedsiębiorca nie postępuje według obiektywnego wzorca zachowania przyjętego w danych okolicznościach, wtedy zaczynamy mówić o jego odpowiedzialności.

Gdy przedsiębiorca nie zachowuje należytej staranności, to mamy do czynienia z niedbalstwem. Ewentualnie jeżeli stopień niezachowania staranności jest znaczny, to dochodzi do rażącego niedbalstwa.

Czujność przedsiębiorcy

Moja rada – przedsiębiorca nie może uśpić swojej czujności. Nawet jeżeli współpraca z danym klientem układa się wzorowo, to nie zwalnia klienta z działania w sposób profesjonalny.

Ewentualne niedopatrzenia będą później obciążać przedsiębiorcę.

Należyta staranność obowiązuje wszystkich

Nie jest też tak, że poza światem przedsiębiorców nie jesteśmy zobowiązani do zachowania należytej staranności.

Artykuł 355 par. 1 kodeksu cywilnego przewiduje ogólną zasadę należytej staranności. Zgodnie z tym przepisem dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju. Przepis dotyczy wszystkich zobowiązań umownych. Nie tylko tych, gdy stroną umowy jest przedsiębiorca.

Gość restauracji zostawił płaszcz w pomieszczeniu, do którego dostęp miało wiele osób. W kieszeni były kluczyki od samochodu. Płaszcz nie był na widoku gościa. Każdy mógł wyciągnąć kluczyki z płaszcza i zabrać samochód. Sąd Najwyższy w bardzo podobnej sprawie orzekł, że zachowanie gościa nie było należytym zabezpieczeniem kluczyków przed kradzieżą. A w konsekwencji właściciel samochodu nie mógł skorzystać z ubezpieczenia autocasco.

Mimo więc, że sprawa dotyczyła konsumenta i tak wymagana jest od niego staranność. Wszyscy zgodzimy się, że zostawienie kluczyków samochodowych w płaszczu w miejscu, gdzie wiele osób może mieć do nich dostęp, nie jest rozsądnym działaniem.

Niestety dlatego sami przede wszystkim powinniśmy dbać o nasze interesy.

Umowna modyfikacja stopnia staranności

Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby w umowie strony podwyższyły stopień odpowiedzialności. W umowie może znaleźć się zapis o odpowiedzialności dłużnika do najwyższego lub maksymalnego stopnia staranności.

Taki zapis zdecydowanie ułatwia dochodzenie odszkodowania. O wiele prościej jest wykazać winę w nienależytym wykonaniu zobowiązania. Przeciwnikowi będzie trudniej się bronić, że za takie działanie nie ponosi winy.

Widać też, że taki zapis jest bardzo korzystny dla jednej ze stron. Dla drugiej uniknięcie odpowiedzialności za szkodę będzie bardzo trudne.

Jeżeli masz jakieś pytania, wątpliwości, potrzebujesz porady – zapraszam do KONTAKTU.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *