Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku, czyli co fotograf wiedzieć powinien

zgoda na rozpowszechnianie wizerunku

Człowiek jest wdzięcznym obiektem do fotografowania. Wykorzystanie cudzego wizerunku zgodnie z prawem budzi spore wątpliwości. W jaki sposób fotograf może korzystać z wizerunku osób, które fotografuje? Kiedy potrzebna jest zgoda na rozpowszechnianie wizerunku? Poniżej praktyczny poradnik, o tym co fotograf wiedzieć powinien.  

Artykuł 81 ustawy o prawie autorskim i  prawach pokrewnych

Wątpliwości o rozpowszechnieniu wizerunku powinien rozwiać art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Brzmi on tak:

1. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.
2. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:
1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych;
2) osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Jednak zapis ten wymaga wyjaśnienia.

Zasada: potrzebna zgoda na rozpowszechnianie wizerunku

Prawo autorskie wprowadza zasadę, że potrzeba jest zgoda na rozpowszechnianie wizerunku. Jeżeli fotograf chce pochwalić się wynikami swojej pracy, powinien uzyskać zgodę fotografowanej osoby na publikację zdjęcia np. w internecie czy w gazecie.

Nie każde „pochwalenie się” swoim zdjęciem będzie rozpowszechnianiem wizerunku. To tylko takie upublicznianie zdjęcia, gdy będzie miała do niego dostęp nieograniczona ilość osób.

Wizerunek nie będzie rozpowszechniony przez:

  • umieszczenie kopii fotografii w domowej galerii;
  • przesłanie fotografii do kilku znajomych;
  • publikację fotografii na zamkniętym forum internetowym.

Zgoda może być wyrażona w dowolny sposób. Nie musi być pisemna, ale zgodna na piśmie sporo ułatwia. W przypadku sporu, będzie to mocny dowód, że osoba na zdjęciu wyraziła zgodę. Innym dowodem może być np. wiadomość e-mail, gdzie ktoś zgadza się na rozpowszechnianie swojego wizerunku.

Kiedy zgoda na rozpowszechnianie wizerunku nie jest potrzebna

Fotograf nie musi uzyskiwać zgody na rozpowszechnianie wizerunku w każdym przypadku. Trzy wyjątki dotyczą sytuacji, w której:

  • osoba na zdjęciu dostała wynagrodzenie za pozowanie,
  • utrwalamy wizerunek osoby powszechnie znanej z związku z pełnieniem przez nią swojej funkcji,
  • fotografowana osoba stanowi jedynie szczegół większej całości.

Wynagrodzenie za pozowanie

Pierwszy wyjątek, występuje, gdy osoba pozująca uzyskała wynagrodzenie za pozowanie. Skoro dostała ona honorarium, to przyjmujemy, że wyraziła zgodę na upublicznienie jej wizerunku. Jednak trzeba pamiętać o jednym wyjątku. Nie można rozpowszechnić wizerunku fotografowanej osoby, gdy wyraźnie wskazała, że sobie tego nie życzy.

Wizerunek osoby powszechnie znanej

Nie musisz mieć zgody na rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej. Jednak żeby udostępnić wizerunek aktora, piosenkarza czy polityka, to zdjęcie powinno spełniać dodatkowe warunki. Zdjęcie powinno być zrobione w związku z pełnieniem przez tę osobę funkcji publicznych m. in. politycznych, społecznych czy zawodowych.

Nie będzie więc konieczne posiadanie zgody na rozpowszechnianie wizerunku:

  • piosenkarza w czasie jego koncertu,
  • burmistrza podczas przemówienia na dożynkach.

Natomiast będziemy musieli uzyskać zgodę na publikację wizerunku piosenkarza, którego wychwyciliśmy w tłumie podczas koncertu innego muzyka. Również potrzebujemy zgody burmistrza, który był na dożynkach, ale spędzał ten czas z rodziną.

Część większej całości  

Uzyskanie zgody na rozpowszechnianie wizerunku od każdej osoby, która znajduje się na zdjęciu, doprowadziłoby do totalnego paraliżu. Wyobraźmy sobie fotografa, który pyta każdej osoby wychodzącej z koncertu rockowego czy może wykorzystać jej wizerunek. Zadanie niemożliwe do wykonania. Dlatego w polskim prawie wprowadzono kolejny wyjątek dotyczący uzyskiwania zgody na rozpowszechnianie wizerunku. Dotyczy on zdjęć, na których wizerunek danej osoby stanowi jedynie część całości. Człowiek na zdjęciu nie stanowi o jego istocie. Klasycznym przykładem będzie zdjęcie klasowe. Gdyby na zdjęciu znajdowały się portrety tylko 23 a nie 24 uczniów, to zdjęcie nie straciłoby swojego „klasowego” charakteru.

Każde utrwalenie wizerunku należy traktować indywidualnie. Przed publikacją zdjęcia z wizerunkiem danej osoby trzeba zastanowić się, czy nie trzeba uzyskać jej zgody.

Też każdym przypadku musisz pomyśleć się czy dane zdjęcie jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego.

Praktyczne problemy fotografów – fotografia ślubna i street photo

Fotograf, który chce opublikować zdjęcie na swojej stronie internetowej, powinien zastanowić się, czy nie musi mieć zgody na rozpowszechnianie wizerunku.

Oto kilka przykładów.

Fotograf jest profesjonalistą i zajmuje się wykonywaniem zdjęć na ślubach i weselach. Chciałby pochwalić się swoją pracą na facebooku czy stronie internetowej. W umowie zawartej z młodą parą powinien zawrzeć zgodę na rozpowszechnienie ich wizerunku.

Natomiast jeżeli fotografowi udało się uchwycić moment, gdy wzruszona matka panny młodej ociera łzę. Zrobił jej piękny portret. Wtedy fotograf musi uzyskać odrębną zgodę na publikację wizerunku matki panny młodej. Nieważny będzie zapis w umowie, gdzie para młoda wyrazi zgodę na publikację wizerunku swoich gości. Zgoda powinna być udzielona przez właściciela wizerunku. W tym przypadku – matkę panny młodej.

Dużo kontrowersji budzi również wykorzystanie wizerunku osób utrwalonych przez fotografów „na ulicy”. Street photo od wielu lat jest bardzo popularną dziedziną fotografii. Jeżeli fotograf chce opublikować zdjęcie z wizerunkiem przechodnia, to powinien zapytać go o zgodę. Nie będzie to konieczne, gdy osoba na zdjęciu stanowi jego nieistotny element. Po wykonaniu zdjęcia najlepiej podejść do fotografowanej osoby i uzyskać jej pisemną zgodę na publikację wizerunku.

Wizerunek a RODO

Po 25 maja 2018 r. kwestia rozpowszechniania wizerunku jest jeszcze bardziej skomplikowana. Tego dnia bowiem weszło w życie RODO, czy rozporządzenie o ochronie danych osobowych. A wizerunek to dana osobowa! Profesjonalni fotografowie będą musieli spełniać obowiązki informacyjne wobec osób, których dane dotyczą. Jak również realizować ich prawa, w tym prawo do bycia zapomnianym. Warto więc przygotować się do RODO.

Podsumowanie

Każdy fotograf, który chce publikować swoje zdjęcia powinien pamiętać, że:

  • w większości przypadków trzeba mieć zgodę na rozpowszechnianie wizerunku,
  • są wyjątki, które pozwalają opublikować wizerunek bez zgody;
  • zgoda na rozpowszechnianie wizerunku powinna być uzyskana od właściciela wizerunku.

Jeżeli po przeczytaniu wpisu masz jakieś wątpliwości, to zapraszam do kontaktu lub zostawienia komentarza poniżej. Chętnie odpowiem na wszystkie pytania.

Artykuły na podobny temat:

  1. Nie każde zdjęcie to utwór w świetle prawa autorskiego
  2.  Wizerunek – kluczowe aspekty prawne 

 

16 thoughts on “Zgoda na rozpowszechnianie wizerunku, czyli co fotograf wiedzieć powinien

  1. A czy w obliczu RODO osoba będąca częścią większej całości, nie mająca wpływu na wyraz fotografii, ale jej twarz mniej lub bardziej można rozpoznać i utożsamić, powinna wydać pisemną zgodę na rozpowszechnianie jej wizerunku? Na podstawie samej ustawy o ochronie danych osobowych (przed wejściem w życie RODO), sytuacja taka stanowiła wspomniany wyżej trzeci wyjątek, w którym takiej zgody nie potrzebowaliśmy.

    1. Pani Izabelo,

      w mojej ocenie nie będzie potrzebne pozyskanie zgody na przetwarzanie danych osobowych i w ogóle nie trzeba będzie stosować RODO.

      RODO stosuje się tylko do sytuacji, gdy przetwarzanie danych osobowych następuje w ramach zbiorów danych osobowych albo dane dane osobowe będą miałby stanowić zbiór takich danych osobowych. Gdy mamy zdjęcie tłumu, to przecież twarze osób nie stanowią żadnego zbioru danych, więc nie będzie miało do nich zastosowania RODO.

      Inaczej byłoby gdyby z tego zdjęcia „wycięto by” twarze osób i dodano je do jakiejś bazy danych. Wówczas te wizerunki osób byłyby częścią bazy danych i trzeba byłoby do nich stosować RODO, czyli w szczególności legitymować się podstawą prawną do przetwarzania danych osobowych, jak również spełnić obowiązek informacyjny.

      RODO budzi wiele wątpliwość. Stąd niedługo opublikuję podcast o największych problemach wynikających z RODO. Dodatkowo jestem w trakcie przygotowania artykułu dotyczącego RODO w działalności fotografów.

  2. Witam. Pracuję z fotobudką.
    Mam pytanie odnośnie do zdjęć, na których goście podczas zabawy przebierają się. Takich zdjęć jest 80-90% podczas wieczoru. Jeżeli, ktoś na zdjęciu założył okulary, perukę, zasłonił część twarzy maską, wąsami itd. to czy jego dane osobowe w postaci wizerunku są w dalszym ciągu rozpoznawalne?
    Czy takie zdjęcia można publikować bez zgody na publikacje wizerunku?

    Czy faktycznie muszę mięć zgodę od każdej osoby ze zdjęcia przed publikacją podczas większej imprezy? O ile podczas festynu mogę przed zrobieniem zdjęcia poprosić o podpisanie zgody (i choć jest to dosyć kłopotliwe- jest też do zrobienia), to podczas np. wesela uważam nie wypada mi prosić o to gości Państwa Młodych.
    Moje zdjęcia wykorzystuję TYLKO do publikacji postów na fanpage-na zasadzie relacji z danej imprezy. Oraz „wrzucam” je do galerii internetowej (do pobrania) z hasłem (hasło dostaje tylko klient).
    Czy wystarczy informacja/zgoda przed zrobieniem zdjęcia, która wyświetla się na ekranie?
    I fotobudka kataloguje mi zdjęcia osób, które wyraziły zgodę lub nie do osobnych folderów.
    Wciąż nie mam tej informacji na piśmie. Jednak zgoda/lub nie została wyrażona ustnie a zdjęcie odpowiednio skatalogowane?

    Będę wdzięczna za odpowiedź.

    1. W Pani wpisie pojawia się bardzo wiele ciekawych wątków.

      Po pierwsze, kwestie fotobudki. Nawet jeżeli ktoś zakryje część twarzy to i tak będziemy mieli do czynienia z wizerunkiem, a więc zgoda na rozpowszechnienie takiego wizerunku będzie potrzebna.

      Po drugie, nawet jeżeli ktoś zakryje twarz okularami czy założy perukę, to nadal jego wizerunek będzie daną osobową i będzie podlegał pod RODO, o ile te zdjęcia będą lub mają być częścią zbioru danych.

      Po trzecie, zgoda na rozpowszechnianie wizerunku nie musi być pisemna. Może być udzielona w każdej formie, więc jeżeli w fotobudce będzie możliwość wyrażenia zgody i będzie to jakoś katalogowane, to moim zdaniem takie działanie będzie prawidłowe.

      Po czwarte, zgodę na rozpowszechnianie wizerunku należy co do zasady posiadać. Wyjątki od tej reguły wskazałam w artykule.

      Po piąte, należy rozróżnić kwestię rozpowszechniania wizerunku od przekazywania zdjęć ograniczonej liczbie osób. Jeżeli zdjęcia mają być umieszczone na facebooku czy innej stronie promującej fotografa, to wówczas dostęp do tych zdjęć ma nieograniczona liczba osób. Będzie to rozpowszechnienie wizerunku i zgoda będzie wymagana. Natomiast jeżeli zdjęcia są przekazywane młodym / klientom i są one zahasłowane, to nie mamy do czynienia z rozpowszechnianiem wizerunki. Do tych zdjęć nie ma dostępu nieograniczona liczba osób, więc nie jest to rozpowszechnienie. Nie ma konieczności pozyskiwania zgody.

      Mam nadzieję, że pomogłam,

      Jeżeli coś jest jeszcze niejasne, to proszę pytać.

  3. Szanowna Pani,
    a co w przypadku wykorzystywania zdjęć z koncertów do celów marketingowych? Co jeśli jako pracodawca mam swój zespół taneczny i chce wykorzystywać zdjęcia z występów na plakatach, facebooku, itp.? Czy muszę mieć zgodę pracownika? A co jeśli odmówi? Takie zdjęcia i filmiki stanowią dość istotny aspekt promocji wydarzeń kulturalnych. Zespół liczy różną liczbę osób – zdarza się, że tańczą dwie osoby a zdarza się, że tanczy 15-20.

    1. Dzień dobry,
      cel marketingowy nie ma tutaj znaczenia – w sensie, że na rozpowszechnianie wizerunku do celów marketingowych też trzeba mieć zgodę.

      W przypadku, o którym Pani pisze może wizerunek danej osoby być częścią większej całości. Jeżeli będzie to zdjęcie grupowe, to możliwe, że nie trzeba będzie uzyskać zgody na rozpowszechnienie wizerunku. Natomiast jeżeli dana osoba nie będzie częścią większej całości, to wtedy potrzebna jest jej zgoda. Każdy przypadek trzeba rozstrzygać indywidualnie.

      Chyba że tancerze są osobami powszechnie znanymi. Wtedy można udostępniać ich wizerunek utrwalony podczas występów.

      Najlepiej jednak uzyskać taką zgodę od właściciela wizerunku. Jeżeli ktoś Pani odmówi udzielenia zgody na rozpowszechnianie wizerunku, to nie może Pani takich zdjęć (z wizerunkiem tej osoby) rozpowszechniać, czyli np. udostępniać na facebooku.

      Jeżeli to są stali członkowie zespołu, to nie powinno być dużego problemu z uzyskaniem zgody na rozpowszechnienie wizerunku. Im też powinno zależeć na popularności zespołu.

      Moim zdaniem można uzyskać jedną zgodę i na jej podstawie rozpowszechniać z wizerunek z wielu występów.

  4. Dzień dobry .
    Robiliśmy zdjęcia dla odzieży marki mojej kolerzanki, na stronę internetowa w której występowałam jako modelka ( za co nie dostałam wynagrodzienia, tak ze nie podpisałam zgody na rozpowszenianie wizerunku ) . Stylistka serii dostała prawa do zdjęć , za które nie płaciła . Po tym jak zdjęcia zostali opublikowane na stronie została grozić mojej kolerzanki prawnikami , ze za każde zdjęcie opublikowane dostanie 7000 kary . Powiedziała tez ze może odsprzedać prawa do zdjęć ( chociaż sama za nich nie płaciła ). Czy ja w tej sytuacji jako modelka mogę używać tych zdjęć na swoich mediach społecznościowych? I jakie tak naprawdę ma prawa styliska która ma prawa do zdjęć , jak ma zdjęcia na których są odzież mojej kolerzanki i moj wzeronek ( do którego prawa nie ma)?

    1. Dzień dobry,

      niestety na podstawie informacji wskazanych powyżej, nie jestem w stanie odpowiedzieć na zadane pytania. Czy między autorką zdjęć a stylistką została zawarta umowa? Jeżeli tak, to proszę o przesłanie tej umowy, na mój adres: joanna@jakzrozumiecprawnika.pl. Sprawa jest bardziej skomplikowana i wymaga analizy. Po zapoznaniu się z treścią umowy będę w stanie powiedzieć więcej o prawach stron tego sporu.

  5. Auto z firmy w której pracuję miało wypadek, właściciel pomocy drogowej zrobił mi zdjęcie przy rozbitym pojeździe i bez mojej zgody umieścił je na swojej stronie internetowej. To samo zdjęcie prawdopodobnie odsprzedał lokalnym mediom, gdyż pojawiło się na kilku portalach jak i w lokalnej gazecie. Czy miał prawo na takie postępowanie? Zdjęcie było zrobione bez mojej wiedzy, dowiedziałem się dopiero od znajomych którzy przysyłali wiadomości z pytaniem co nawywijałem, kiedy ja tam byłem przypadkiem.

    1. Dzień dobry,
      na początku trzeba sprawdzić czy w tym konkretnym przypadku była konieczność pozyskania zgody na rozpowszechnienie wizerunku. Tj. czy Pański wizerunek nie był częścią większej całości. Jeżeli tak nie było (można to określić po zapoznaniu się ze zdjęciem), to zgoda powinna być uzyskana i może Pan żądać zaprzestania rozpowszechniania zdjęcia. Mogło również dojść do naruszenia Pańskich dóbr osobistych.

  6. Dzień dobry,

    a co z dodawaniem zdjęć z imprez w klubach i barach. Czyli np. fotograf podczas wieczoru robi zdjęcia różnym osobom. Czy chcąc wrzucić takie zdjęcia na stronę www lub facebook’a trzeba posiadać zgodę?

    1. Dzień dobry,
      tu nie można udzielić uniwersalnej odpowiedzi. Możliwe, że zdjęcia będą korzystały z jednego z „wyłączeń”, o którym pisałam w artykule. Trzeba więc wszystko rozpatrywać od przypadku do przypadku.

  7. Witam
    Mam pytanie.Jestem organizatorem imprez okolicznościowych i masowych.W tym roku organizuje imprezę andrzejkową.Do tej pory potwierdzeniem uczestnictwa w imprezie był paragon z kasy fiskalnej,na którym np.1 osoba płaciła za 10 osób,które będą przy jednym stoliku.Te 9 osób zobaczyłam dopiero na imprezie.Jak w takiej sytuacji uzyskać od wszystkich uczestników zgodę na wykorzystanie wizerunku np.na mojej stronie na facebooku czy podobnej ?Chcę zaznaczyć,że sama fotografuje salę,dekoracje,gości.Z tych zdjęć wybieram część i „wrzucam na stronę”(cele reklamowe) Czy konieczne jest biletowanie?.Jak poinformować gości o moich zamiarach? A co jeśli ktoś nie chce być na tych zdjęciach?

    1. Przede wszystkim należy sprawdzić czy publikowane zdjęcia nie będą korzystały z jednego z wyjątków przewidzianych w ustawie. Pisałam o tym w artykule. Możliwe, że wizerunek danej osoby będzie elementem większej całości, nie będzie wpływał „na wydźwięk” zdjęcia. W takim przypadku zgoda na wykorzystanie wizerunku nie będzie potrzebna. Można takie zdjęcia spokojnie publikować.

      Zgoda może być pobierana w dowolny sposób. Może być wyrażona mailem, pisemnie itp. Ważne, żeby mieć możliwość w razie sporu potwierdzenia, że dana osoba wyraziła zgodę. Biletowanie nie ma tu nic do rzeczy, bo przecież bilet nie jest zgodą na wykorzystanie wizerunku.

  8. Witam
    Dziękuję bardzo za odpowiedź ale mam jeszcze pewną niejasność ,czy dobrze zrozumiałam.Mam zrobić imprezę bez konieczności informowania gości o zdjęciach.Dopiero kiedy będę chciała zamieścić zdjęcia na mojej stronie wówczas czekam na ich pisemną zgodę(muszę więc osobiście lum e-mailem dotrzeć do nich). Nie ma potrzeby zamieszczania na plakacie reklamowym lub na wejściu do lokalu(na którym odbędzie się impreza) informacji o RODO.Ktoś powiedział mi,że na plakacie mogę zamieścić info.że uczestnictwo w imprezie-zakup biletu jest jednocześnie zgodą klientów na ewentualne umieszczanie ich zdjęć w internecie.Proszę o szczegółowe wyjaśnienia.

    1. Dopiero w przypadku rozpowszechniania wizerunku potrzebna jest zgoda na takie działanie. Na samo zrobienie zdjęcia nie musimy mieć zgody.

      Nie mówimy tutaj w ogóle o RODO. To osobna sprawa, którą trzeba zbadać. Natomiast tu głównie koncentrujemy się na kwestiach wynikających z prawa autorskiego.

      Jeżeli chodzi o zgodę na plakatach / na bilecie, to jest to już bardziej szczegółowe zagadnienie, które wymaga głębszej analizy (m.in. pod kątem ważności takiej zgody). Jeżeli byłaby Pani zainteresowana taką analizą wraz z rekomendacją co do możliwego działania, to oczywiście służę pomocą już w ramach porady prawnej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *