Przenieś tyle praw (autorskich), ile możesz

przeniesienie praw autorskich

Na początku mała zagadka.

Jan X wykonał zdjęcie. Bez wątpienia jest to utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Udzielił następnie licencji do tego zdjęcia Piotrowi Y. A ten przeniósł autorskie prawa majątkowe na Annę Z.

Gdzie w tym przykładzie jest błąd? Kto go popełnił?

Już odpowiadam.

Piotr Y przeniósł prawa, których nie posiadał. Autor zdjęcia Jan X nie przekazał Piotrowi Y autorskich praw majątkowych. Udzielił mu tylko licencji.

To tak jakby Piotr Y sprzedał komuś nie swój dom albo leasingowany samochód.

Jest na to prawnicza paremia. Dla zainteresowanych brzmi ona nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet. Zgodnie z nią nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw niż jemu samemu przysługują.

O ile w przypadku domu czy samochodu nie ma problemu. Raczej wiesz, że jesteś właścicielem domu, a nie jego dzierżawcą czy najemcą. W przypadku autorskich praw majątkowych nie dostrzeżesz tego tak szybko.

Musisz np. dokładnie przeczytać umowę, żeby wiedzieć co dalej możesz zrobić z utworem.

Na co powinieneś zwrócić uwagę, żeby nie przenieść więcej praw do utworu niż posiadasz?

Albo nie stać się „właścicielem” praw od osoby, której te prawa nigdy nie przysługiwały?

Kto jest autorem utworu?

Zacznij od początku. Tzn. ustal, kto jest autorem utworu. To jemu w momencie powstania utworu przysługują autorskie prawa majątkowe i osobiste. Autor również może tymi prawami dysponować.

Tylko mała uwaga – autorem w świetle prawa autorskiego może być tylko osoba fizyczna.

Jeżeli szukasz autora utworu, to zawsze będzie to Jan Kowalski czy Piotr Nowak.

Nigdy autorem nie będzie np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółka akcyjna.

Zawarcie umowy bezpośrednio z autorem

Gdy zawierasz umowę bezpośrednio z autorem, to sprawa jest prostsza.

Musisz tylko sprawdzić czy autor wcześniej nie przeniósł praw autorskich majątkowych czy nie udzielił licencji wyłącznej do utworu innym osobom.

Jeżeli tak się nie stało, to autor dysponuje prawami autorskimi majątkowymi. A więc nie ma ryzyka, że przeniesie prawa autorskie czy udzieli licencji w zakresie, w którym te prawa mu nie przysługują.

Zawarcie umowy nie z autorem, w tym z osobą prawną

Utwór to wytwór pracy człowieka.

Stąd jeżeli zawierasz umowę dotyczącą licencji czy przeniesienia praw autorskich ze spółką, to powinna zapalić się pierwsza czerwona lampka.

Czy spółka w sposób prawidłowy i w wystarczającej „ilości” nabyła prawa majątkowe, żeby móc je na Ciebie przenieść?

Spółka mogła nabyć te prawa na dwa sposoby:

  • automatycznie jako tzw. „utwór pracowniczy”;
  • na podstawie umowy.

W przypadku utworu pracowniczego pracodawca nabywa prawa majątkowe do utworu z mocy prawa. Jednak nie są to wszystkie prawa majątkowe, które przysługują autorowi. Na pracodawcę przechodzą tylko te prawa, które wynikają z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.

Tak wynika z art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.

W pozostałych przypadkach przeniesienie praw autorskich majątkowych czy udzielenie licencji następuje na drodze umowy. Stąd kluczowe będą zapisy umowy między twórcą, a spółką, z którą Ty chcesz zawrzeć umowę.

Pamiętaj, że można przenieść tylko autorskie prawa majątkowe.

Prawa autorskie osobiste zawsze zostają przy autorze.

Licencja a przeniesienie praw autorskich majątkowych

Musisz też rozróżnić licencję od przeniesienia autorskich praw majątkowych.

Jeżeli autor udziela licencji do utworu, to prawa autorskie majątkowe zostają przy nim.

Gdy natomiast przenosi autorskie prawa majątkowe, to jemu już te prawa nie przysługują. Nabywa je od niego nowa osoba.

Można porównać to do sprzedaży czy najmu mieszkania.

Jeżeli sprzedajesz dom, to nie jesteś jego właścicielem. Staje się nim kupujący. Analogicznie jest przy przeniesieniu autorskich praw majątkowych.

Natomiast licencja jest jak umowa najmu. Właściciel mieszkania nadal nim pozostaje. Natomiast lokator może z mieszkania korzystać na swoje potrzeby.

Z tego wynika logiczna konsekwencja.

Jeżeli komuś przysługują prawa autorskie majątkowe to może:

  • udzielić licencji;
  • przenieść dalej autorskie prawa majątkowe.

Natomiast jeżeli ma licencję, to może tylko udzielić dalszej licencji.

Na tym polegał też błąd w zagadce, którą przytoczyłam na początku. Piotr Y miał tylko licencję do utworu. A przeniósł prawa autorskie majątkowe na inną osobę.

Przeniesienie praw autorskich a pola eksploatacji

Do tej już skomplikowanej sytuacji, muszę dodać jeszcze jeden element – pola eksploatacji.

Pola eksploatacji to najprościej rzecz ujmując sposoby, w których utwór może być wykorzystany.

Udzielenie licencji czy przeniesienie praw autorskich odbywa się na konkretnych polach eksploatacji.

Zgodnie z zasadą, o której pisałam powyżej nie możesz przenieść czy udzielić licencji na polach eksploatacji, na których nie możesz korzystać z utworu.

Stąd pojawia się kolejna rzecz do sprawdzenia. Pola eksploatacji.

Przeniesienie praw autorskich w sposób prawidłowy nie jest proste, ale te zasady pozwolą Ci uniknąć problemów w przyszłości.

Jeżeli Ty przenosisz prawa autorskie majątkowe, to sprawdź czy możesz dysponować tymi prawami.

A jeżeli Ty masz otrzymać od kogoś prawa majątkowe, to sprawdź czy ta osoba ma prawa w odpowiednim zakresie.

Jeżeli potrzebujesz indywidualnej pomocy, zapraszam do KONTAKTU.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *