Jak określić właściwość sądu w umowie?

właściwość sądu

Podpisując umowę rzadko myślimy o sporach, które mogą wyniknąć w trakcie  jej realizacji. A to błąd. Lepiej od razu zastrzec w umowie, który sąd będzie właściwy do rozstrzygania sporów. Poniżej znajduje się kilka przykładowych zapisów regulujących właściwość sądu.

 Co to jest właściwość sądu?

Właściwość sądu to jedno z najważniejszych postanowień końcowych. Dotyczy on wyboru sądu, który będzie właściwy do rozpoznania sporu. Generalna zasada wynikająca z kodeksu postępowania cywilnego każe składać pozew według miejsca zamieszkania bądź siedziby pozwanego. Jednak nie jest to zawsze rozwiązanie najkorzystniejsze.

I tu prosty przykład.

Przedsiębiorca ma zamiar zawierać umowę na jeden towar lub usługę, którą będzie świadczył dla innych przedsiębiorców na terenie całego kraju. Może to być np. umowa sprzedaży energii elektrycznej. Sprzedawca ma siedzibę w Warszawie, ale umowy  może zawierać z przedsiębiorcami na terenie całego kraju – Poznania, Mikołajek, Zakopanego czy Szczecina. Z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, zdarzy się, że sprzedawca energii elektrycznej będzie musiał złożyć pozew o zapłatę za pobraną energię elektryczną. Nie będzie jednak chciał mieć spraw sądowych przed sądem w Poznaniu, w Mikołajkach, w Zakopanem i w Szczecinie. Woli mieć cztery sprawy w jednym sądzie, blisko swojej siedziby. Stąd ważna jest klauzula wyboru sądu.

Jak zastrzec właściwość sądu?

Najczęściej strona, która przedstawia swój wzór umowy zastrzega, że wszelkie spory będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla tej strony umowy.

Zapis może brzmieć następująco:

Wszelkie spory, które wynikną w związku z realizacją niniejszej umowy będą rozstrzygane w pierwszej kolejności na drodze negocjacji. W przypadku braku osiągnięcia porozumienia, sądem właściwym do rozstrzygnięcia sporów będzie sąd właściwy ze względu na siedzibę Sprzedawcy. 

Często jednak taki zapis nie jest akceptowany przez drugą stronę. Trudno się im nie dziwić.

Kompromisowa właściwość sądu

Jednak są dwa sposoby na osiągnięcie konsensusu.

Po pierwsze, można sprawdzić siedziby obu stron. Często zdarza się, że znajdują się one bardzo blisko siebie lub nawet strony mają tę samą siedzibę. Wtedy nie będzie problemu, żeby obie strony zgodziły się na zapis, który w danym momencie jest dla nich korzystny, czyli określenie z góry miejscowości, w której będzie znajdował się sąd rozstrzygający spór.

Zapis może brzmieć następująco:

 Wszelkie spory będą rozstrzygane przez sąd w Warszawie.

Albo tak:

Spory, które powstaną na gruncie niniejszej umowy będą rozstrzygane przez sąd w Szczecinie.

Jest jeszcze jedno kompromisowe rozwiązanie. Skoro kodeks postępowania cywilnego wprowadza zasadę, żeby pozywać według siedziby pozwanego, to czemuż by tej zasady nie odwrócić? Taką też zmianę najczęściej proponuję w opiniowanych przeze mnie umowach. I często druga strona zgadza się na taką zmianę.

Przykładowy zapis może brzmieć tak:

Spory, które powstaną w wyniku realizacji umowy będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby powoda. 

Przy wprowadzaniu takiej właściwości sądu, należy zwrócić uwagę na jedną kwestię. Czy na gruncie tej umowy częściej będziemy pozywać czy będziemy pozywani? W umowie sprzedaży energii elektrycznej sprzedawca oferujący energię elektryczną swoim kontrahentom najczęściej będzie pozywał o zapłatę za niezapłacone faktury. Natomiast inna sytuacja będzie np. w umowach pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości zawieranych przez deweloperów z pośrednikami w obrocie nieruchomościami. Tu bardziej prawdopodobnym jest, że pozew wytoczy pośrednik o zapłatę swojej prowizji. Wynika z tego, że zapis o właściwości sądu, trzeba również dostosować do treści umowy i ocenić prawdopodobieństwo powstania sporów na jej gruncie.

Postanowienia końcowe warto czytać i… negocjować

Umowę trzeba czytać do końca. Postanowienia końcowe, wbrew nazwie, mogą się okazać bardzo istotne. Właściwość sądu to jedna z ważniejszych kwestii, która może się odbić również na portfelu przedsiębiorcy. Wynagrodzenie  prawnika za udział w rozprawie będzie wyższe, gdy rozprawa zamiast w Warszawie odbędzie się w Szczecinie. Prawnik doliczy koszty dojazdu i czas poświęcony na podróż.

Warto pamiętać, że umowy nie tylko można, ale przede wszystkim trzeba negocjować.  Nawet jeżeli nie uda nam się przewalczyć zmiany zapisu o właściwości sądu, to może uda się zmienić na naszą korzyść inne postanowienie umowne. Poza tym, jak pokazałam powyżej, należy przyjrzeć się interesom stron, żeby ustalić taką właściwość sądu, na którą przystaną obie strony.

Inne artykuły, które mogą Cię zainteresować:

  1. Czas trwania procesu sądowego 
    Właściwość miejscowa wpływa na czas rozpoznania sprawy. Zobacz jakie inne czynniki mają wpływ na szybkość zakończenia sporu sądowego.
  2.  Umowne odstąpienie od umowy 
    W umowie można zastrzec prawo stron do odstąpienia od umowy. Sprawdź, w jaki sposób można sformułować zapis o odstąpieniu od umowy.
  3. Kara umowna – czy warto się zgodzić? 
    Kolejnym dodatkowym postanowieniem, które może pojawić się w umowie, to postanowienie dotyczące kary umownej. Wbrew pozorom to może być korzystne rozwiązanie. Sprawdź pod jakimi warunkami.
  4.  Umowa na pozycjonowania strony internetowej
    W tym artykule znajdziesz 12 wskazówek, na co zwrócić uwagę przy zawieraniu umowy na pozycjonowanie strony internetowej – czyli na działania SEO.

Jeżeli masz jakieś pytania, wątpliwości czy potrzebujesz pomocy przy ustaleniu treści umowy, zapraszam do KONTAKTU.

2 thoughts on “Jak określić właściwość sądu w umowie?

  1. Ok. A co jeśli w umowie pożyczki na 30 tys. jest ogólnie

    „sąd miejsca siedziby w Poznaniu” – żadna z osób nie jest z Poznania. Który sąd rejonowy w Poznaniu? To samo może być w innych miastach.

    1. Możliwe, że taki zapis „pozostał” z innej umowy i osoby podpisujące umowę nie zauważyły tego w momencie jej podpisywania. Druga możliwa sytuacja, to że jedna ze stron miała siedzibę w Poznaniu, a w czasie obowiązywania umowy siedziba spółki przeniosła się w inne miejsce. Inne powody takiego zapisu nie przychodzą mi do głowy.

      A jak brzmi całe postanowienie umowy? Może całość więcej wyjaśnia?

      Jeżeli nie złożymy pozwu według właściwości wskazanej w umowie (w tym przypadku Poznań), to najwyżej sąd przekaże ją do sądu w Poznaniu. To dzieje się automatycznie. Ryzykujemy tylko przedłużenie postępowania.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *