Jak określić właściwość sądu w umowie?

właściwość sądu

Podpisując umowę, rzadko myślimy o sporach, które mogą wyniknąć podczas jej realizacji. To błąd. Lepiej już na etapie zawierania umowy zastanowić się nad umowną właściwością sądową. A następnie w jej tekście z góry określić, który sąd będzie właściwy do rozstrzygania ewentualnych sporów. Poniżej znajduje się kilka przykładowych zapisów czy klauzul regulujących właściwość sądu.

Co to jest właściwość sądu?

Właściwość sądu to jedno z najważniejszych postanowień końcowych. Dotyczy wyboru sądu, który będzie właściwy do rozpoznania sporu. Generalna, wynikająca z kodeksu postępowania cywilnego zasada nakazuje składać pozew według miejsca zamieszkania bądź siedziby pozwanego. To główna reguła dotycząca właściwego sądu. Będzie miała ona zastosowanie zarówno do umowy o dzieło, jak i do umowy o świadczenie usług.

Powołanie się na ogólną właściwość nie zawsze jednak jest najkorzystniejszym rozwiązaniem.

Oto prosty przykład.

Przedsiębiorca ma zamiar zawrzeć umowę na jeden towar lub usługę, którą będzie świadczył dla innych przedsiębiorców na terenie całego kraju.

Może to być np. umowa sprzedaży energii elektrycznej. Sprzedawca ma siedzibę w Warszawie, ale umowy może zawierać z przedsiębiorcami z całego kraju: z Poznania, Mikołajek, Zakopanego czy Szczecina.

Z pewnością graniczy prawdopodobieństwo, że sprzedawca energii elektrycznej będzie musiał złożyć pozew o zapłatę za pobraną energię elektryczną. Nie będzie jednak chciał uczestniczyć w sprawach przed sądem w Poznaniu, Mikołajkach, Zakopanem i Szczecinie. Woli mieć cztery sprawy w jednym sądzie, blisko swojej siedziby. Dlatego ważna jest klauzula wyboru sądu – czyli umowna właściwość sądu.

Tu więcej o tym, do jakiego sądu złożyć pozew o zapłatę za zaległe czynsze najmu 

Jak zastrzec właściwość sądu w umowie?

Najczęściej strona, która przedstawia swój wzór umowy, zastrzega, że wszelkie spory będą rozstrzygane przez sąd korzystny dla autora umowy.

Zapis może brzmieć następująco:

Wszelkie spory, które wynikną w związku z realizacją niniejszej umowy, będą rozstrzygane w pierwszej kolejności na drodze negocjacji. W przypadku braku osiągnięcia porozumienia sądem właściwym do rozstrzygnięcia sporów będzie sąd właściwy ze względu na siedzibę Sprzedawcy. 

Często jednak druga strona takiego zapisu nie akceptuje. Trudno się temu dziwić.

Kompromisowa umowna właściwość sądu

W takiej sytuacji istnieją dwa sposoby na osiągnięcie konsensusu.

Można sprawdzić siedziby obu stron. Często zdarza się, że znajdują się bardzo blisko lub nawet w tym samym mieście. Wtedy obie strony bez problemu zgodzą się na zapis, który w danym momencie jest dla nich korzystny. Chętnie przystaną na określenie z góry miejscowości, w której będzie znajdował się sąd rozstrzygający spór.

Można zastosować taki wzór klauzuli właściwości sądu:

 Wszelkie spory będą rozstrzygane przez sąd w Warszawie.

Albo taki wzór:

Spory, które powstaną na gruncie niniejszej umowy, będą rozstrzygane przez sąd w Szczecinie.

Istnieje jeszcze jedno kompromisowe rozwiązanie. Skoro kodeks postępowania cywilnego wprowadza zasadę, żeby pozywać według siedziby pozwanego, to czemu jej nie odwrócić? Taką zmianę często proponuję w umowach, które opiniuję. I często druga strona się na nią zgadza.

Przykładowy zapis może brzmieć tak:

Spory, które powstaną w wyniku realizacji umowy, będą rozstrzygane przez sąd właściwy dla siedziby powoda. 

Przy wprowadzaniu takiej właściwości sądu należy zwrócić uwagę na jedną kwestię.

Czy na gruncie tej umowy częściej będziemy pozywać, czy będziemy pozywani?

W umowie sprzedaży energii elektrycznej sprzedawca oferujący energię elektryczną kontrahentom najczęściej będzie pozywał o zapłatę za niezapłacone faktury.

Z kolei np. w umowach pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości zawieranych przez deweloperów z pośrednikami w obrocie nieruchomościami bardziej prawdopodobne jest, że to pośrednik wytoczy pozew o zapłatę swojej prowizji. Wynika z tego, że zapis o właściwości sądu trzeba również dostosować do treści umowy i ocenić prawdopodobieństwo powstania sporów na jej gruncie.

Postanowienia końcowe warto czytać i… negocjować

Umowę trzeba czytać do końca.

Postanowienia końcowe mogą się okazać szalenie istotne. Właściwość sądu to jedna z ważniejszych kwestii, może ona odbić się również na portfelu przedsiębiorcy. Wynagrodzenie prawnika za udział w rozprawie będzie bowiem wyższe, gdy będzie musiał dojechać na rozprawę z Warszawy do Szczecina. Doliczy wtedy koszty dojazdu i czas poświęcony na podróż.

Warto pamiętać, że umowy nie tylko można, ale przede wszystkim trzeba negocjować. Nawet jeżeli nie uda nam się przewalczyć zmiany zapisu o właściwości sądu, to może uda się zmienić na naszą korzyść inne postanowienie umowne. Poza tym, jak pokazałam powyżej, należy przyjrzeć się interesom stron, żeby ustalić taką właściwość sądu, na którą obie przystaną.

Inne artykuły, które mogą Cię zainteresować:

  1. Czas trwania procesu sądowego 
    Właściwość miejscowa wpływa na czas rozpoznania sprawy. Zobacz, jakie inne czynniki mają wpływ na szybkość zakończenia sporu sądowego.
  2. Umowne odstąpienie od umowy 
    W umowie można zastrzec prawo stron do odstąpienia od umowy. Sprawdź, w jaki sposób można sformułować zapis o odstąpieniu od umowy.
  3. Kara umowna – czy warto się zgodzić? 
    Kolejne dodatkowe postanowienie, które może pojawić się w umowie, to postanowienie dotyczące kary umownej. Wbrew pozorom to może być korzystne rozwiązanie. Sprawdź, pod jakimi warunkami.
  4. Umowa na pozycjonowanie strony internetowej
    W tym artykule znajdziesz 12 wskazówek: na co zwrócić uwagę przy zawieraniu umowy na pozycjonowanie strony internetowej – czyli na działania SEO.

Jeżeli masz jakieś pytania, wątpliwości, potrzebujesz pomocy przy ustaleniu lub negocjowaniu treści umowy, którą zamierzasz zawrzeć, to zapraszam do KONTAKTU.

 

  1. Ok. A co jeśli w umowie pożyczki na 30 tys. jest ogólnie

    „sąd miejsca siedziby w Poznaniu” – żadna z osób nie jest z Poznania. Który sąd rejonowy w Poznaniu? To samo może być w innych miastach.

    1. Możliwe, że taki zapis „pozostał” z innej umowy i osoby podpisujące umowę nie zauważyły tego w momencie jej podpisywania. Druga możliwa sytuacja, to że jedna ze stron miała siedzibę w Poznaniu, a w czasie obowiązywania umowy siedziba spółki przeniosła się w inne miejsce. Inne powody takiego zapisu nie przychodzą mi do głowy.

      A jak brzmi całe postanowienie umowy? Może całość więcej wyjaśnia?

      Jeżeli nie złożymy pozwu według właściwości wskazanej w umowie (w tym przypadku Poznań), to najwyżej sąd przekaże ją do sądu w Poznaniu. To dzieje się automatycznie. Ryzykujemy tylko przedłużenie postępowania.

  2. Jaki będzie sad właściwy do rozstrzygania sporu z umowy zawartej na odległość na ogłoszenie zamieszczone w portalu olx, sprzedajemy, itp., strony są osobami fizycznymi,

    1. Podstawowa zasada jest taka, że właściwy jest sąd dla miejsca zamieszkania pozwanego. Czy w tym przypadku będzie można skorzystać z tzw. właściwości przemiennej, to zależy od szczegółów sprawy.

  3. Czy są wyjątki, które pozwolą mimo zapisu „Wszelkie spory będą rozstrzygane przez sąd w USA.” na rozstrzygnięcie sprawy w Polsce?

    1. Panie Karolu,

      w przypadku takiego zapisu chodzi o przekazanie sprawy pod inną jurysdykcję a nie o właściwość miejscową. Czy w tym konkretnym przypadku można sprawę poddać pod polską jurysdykcję? To wymaga dłuższej analizy.

  4. Witam,
    Jaki będzie sad właściwy do rozstrzygania sporu o brak zapłaty, za kupione udziały w sp. z o.o.
    Siedzibą spółki jest miasto Bytom, umowa została zawarta u notariusza w tym samym mieście. Kupujący oraz sprzedający mieszkają w innych miastach, w znacznym oddaleniu od siebie i od Bytomia. Zapłata miała wpłynąć na rachunek bankowy, który był założony w mieście zamieszkania sprzedającego, ale bank ma swoją siedzibę w Warszawie.

    1. Dzień dobry,

      co do zasady powództwo wytacza się według miejsca zamieszkania pozwanego. Można też skorzystać z właściwości przemiennej lub umownej, ale żeby Panu pomóc w ustaleniu tej kwestii musiałabym zapoznać się z dokumentami. Nie chcę wprowadzić Pana w błąd.

    2. Dzień dobry,

      kilka dni temu w mojej sprawie, sąd stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w Warszawie, powołując się na fakt, że cena miała być płatna na rachunek bankowy prowadzony przez centralę banku, która się mieści w Warszawie. Czy należy zażalić to postanowienie?

    3. Panie Łukaszu,

      muszę zapoznać się z treścią tego postanowienia, żeby ocenić szanse na skuteczność zażalenia. Jeżeli jest Pan zainteresowany, to proszę przesłać jego skan na mój adres mailowy joanna@legun.pl

  5. Dzień dobry Panie Joanno,

    Czy wyraża Pani zgodę na użycie Pani sformułowania w treści regulaminu?

    1. Dzień dobry,

      oczywiście może Pan użyć w regulaminie zapropnowane przeze mnie zapisy. Natomiast proszę zwrócić uwagę czy w danym regulaminie może Pan użyć takiego sformułowania. Tzn. czy nie będzie to klauzula niedozwolona.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Potrzebujesz indywidualnej pomocy prawnej?

Skontaktuj się ze mną: 609-774-245 joanna@legun.pl

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez Joannę Legun w celu obsługi przesłanego zapytania. Szczegóły w Polityce prywatności.

    Przeczytaj także

    odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki
    Spory sądowe
    Spółki

    Co zrobić kiedy nie można odzyskać pieniędzy od spółki?

    Wygrana w sądzie to tylko połowa sukcesu. O pomyślnym zakończeniu sporu mówię dopiero, gdy zasądzone pieniądze znajdą się na koncie mojego mocodawcy. Niestety wiele postępowań egzekucyjnych kończy się bez odzyskania nawet złotówki. Wtedy komornik wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Czy w takim przypadku jest jeszcze szansa na odzyskanie długu spółki […]

    Czytaj więcej
    zwrot kosztów procesu
    Spory sądowe

    Zwrot kosztów procesu – główne zasady

    Skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego kosztuje. W momencie składania pozwu trzeba uiścić tzw. opłatę sądową od pozwu. Dochodzą do tego jeszcze koszty zastępstwa procesowego przez zawodowego pełnomocnika. Pisałam już o tym, ile kosztuje złożenie pozwu. Teraz przychodzi czas, żeby wytłumaczyć, kiedy można uzyskać zwrot kosztów procesu.  Jakie koszty procesu podlegają zwrotowi? Nie wszystkie koszty uiszczone […]

    Czytaj więcej
    wykorzystanie opłaty po umorzeniu w epu
    Spory sądowe

    Wykorzystanie opłaty po umorzeniu w epu – jak to zrobić?

    Elektroniczne postępowanie upominawcze (tzw. epu lub e-sąd) to popularny sposób dochodzenia roszczeń. Powód, zamiast składać tradycyjny pozew do sądu, może na dedykowanej stronie uzupełnić formularz, opłacić pozew i czekać na korzystne dla siebie rozstrzygnięcie. Natomiast po nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego epu często kończy się postanowieniem umorzeniu postępowania. To jednak nie oznacza, że powód nie może […]

    Czytaj więcej